#1 DE AASGIER

De aasgier is een opvallende verschijning. Doorgaans kiest hij een strategische positie met een goed overzicht. Want hij aast op beginnende dansers of desnoods zelfs niet-dansers. Hij moet zich bedienen van deze onschuldige schepsels omdat gevorderde danseressen consequent weigeren om met hem te dansen. De reden hiervoor interesseert hem niet. Hij vraagt zich niet af wat hij fout doet, nee, hij gaat gewoon op zoek naar nieuwe nietsvermoedende slachtoffers.
Met enige regelmaat denkt zo'n beginner dat hij de gastheer of een docent is. Op die manier lukt het hem om ze snel van hun enthousiasme voor de tango te beroven, hun oorspronkelijke belangstelling voor de tango als een kaalgepikt karkas achterlatend.
...

#2 DE ROOMBA

Niet te verwarren met 'de rumba', want dat is wél een dans.
De roomba laat zijn danspartner alle hoeken van de kamer zien. Waar ieder ander netjes in de baan blijft en min of meer een vaste afstand tot de muur houdt, gaat de roomba hersenloos kriskras over de vloer, geen plekje overslaand. Daarmee is zijn gedrag volkomen onvoorspelbaar voor de andere dansers. In zijn eentje lukt het hem zo om een rustige dansvloer in een chaos te veranderen.

Wie achter een gevorderde danser danst merkt de rust. Hoewel de bewegingen geïmproviseerd worden is de ruimte die daarbij ingenomen wordt voorspelbaar. Dit verleent de opkomende danser de duidelijkheid waardoor hij alles kan doen wat in hem opkomt.

Net als de robotstofzuiger is deze roomba moeilijk te corrigeren. Als zijn danspartner haar ogen dicht heeft merkt ze niet hoe de ruimte misbruikt wordt. Wat ze natuurlijk wel merkt, is dat er ontzettend veel gebotst wordt.

#3 DE RATELAAR

De ratelaar is een echte lijder... aan het Tourettesyndroom of iets dat daar op lijkt. Hij vertikt het om op de dansvloer zich te concentreren op de dans en zijn partner. Hij is zelfs niet in staat om goed naar de muziek te luisteren. Een constante diaree van koetjes en kalfjes komt er uit zijn mond.
Elke goede danser voert een gesprek wanneer hij aan de kant zit, maar de ratelaar houdt bij voorkeur een monoloog op de dansvloer. Aangezien mannen maar een ding tegelijk kunnen, is het duidelijk dat het dansen er onder te lijden heeft.
Tegelijkertijd ontneemt hij zijn partner de kans om aandachtig naar de muziek te luisteren.
Als klap op de vuurpijl stoort hij met zijn gelul ook nog de dansers om hem heen.

Dat het een neurologisch verschijnsel betreft blijkt wel als de ratelaar ook blijft doorpraten op het ene moment dat er op een salon mededelingen gedaan worden én in de les als er iets uitgelegd wordt.

#4 DE KWAL

De kwal komt op de salon om aandacht te krijgen, niet alleen als danser, maar ook als persoon. Hij is dan ook bij voorkeur aanwezig als hij net iets beleefd heeft of als hij in een emotionele bui is.
Waar anderen de tangosalon gebruiken om even de ellende van alledag te vergeten, neemt hij deze juist mee naar de salon alsof het een persconferentie betreft. Hij eist dan de aandacht op en positioneert zich zo ten opzichte van zijn gesprekspartner dat die wel móet luisteren en afgeschermd is van potentiele ten-dans-vragers. Ontsnappen is dan niet meer mogelijk.
Op de dansvloer heeft hij ook een enorme babbel (net als #3 de Ratelaar), en het is duidelijk dat hijzelf in het middelpunt van zijn belangstelling staat en niet bijvoorbeeld zijn danspartner; die dient alleen als toehoorder. Of zijn danspartner plezier heeft en goed uit de verf komt is bijzaak. Dans- en gesprekspartners zijn voor hem slechts een middel.

#5 PEPÉ

De naam is ontleend aan de romantische maar stinkende cartoonheld Pepé Le Pew, het stinkdier dat regelmatig een poesje het hof probeert te maken.
Deze tangodanser denkt dat hygiëne een hondachtig roofdier uit Afrika is.
Deodorant heeft hij nog nooit van gehoord en hij piekert er niet over om voor de salon een schone blouse of dito onderbroek aan te trekken. Een geurtje opdoen of de tanden poetsen hoeft ook niet van hem. Liever de geur van rook, alcohol, of van het eten eerder op de avond.
Ook het wassen van de handen, bijvoorbeeld na het pissen of na het wisselen van de schoenen, is hem vreemd.
Dit is de man die regelmatig geweigerd wordt, maar geen idee heeft waarom. Totdat een moedige danspartner (bijvoorbeeld de lespartner) er iets van zegt.
Het schijnt dat vrouwen gemiddeld 40 minuten langer bezig zijn voordat ze naar een salon gaan dan mannen. De Pepé's onder ons leveren een grote bijdrage aan die statistiek.

#6 DE PARASIET

Dit archetype maakt niet zozeer het dansen op de vloer onmogelijk, eerder de gehele salon.
De parasiet weigert er over na te denken hoe salons worden georganiseerd en wat ze in stand houdt. Hij wil consumeren zonder over dat soort dingen na te hoeven denken. Hij snapt niet waarvoor entreegeld dient en begrijpt niet dat de consumpties die hij bestelt voor noodzakelijke inkomsten zorgen. Dus hij betaalt, als het even kan, geen entree en bestelt zo weinig mogelijk drinken door bijvoorbeeld uit de kraan te drinken.
Hij wil er ook niet over nadenken hoeveel tijd en moeite er gestoken wordt in het organiseren van salons. Om het compleet te maken behandelt hij de vrijwilligers bij voorkeur alsof het volleerd en duurbetaald horecapersoneel is. De onuitputtelijke drang naar eigen gerief en comfort is het uitgangspunt van zijn redenaties.

In Groningen mogen we onszelf in de handjes knijpen met het aantal salons dat er georganiseerd wordt. En ook met de vrijwilligers die de vrijdagavond draaiend houden. Aangezien daarmee een publiek bediend wordt dat in omvang zeer beperkt is, is de financiële impact gering en kunnen de meeste salons nauwelijks uit. Er hoeft dus maar íets te gebeuren en de wekelijkse of maandelijkse salon houdt op en de zaal wordt voortaan verhuurd aan linedancers of salsajunkies, die wel netjes entree betalen en drinken bestellen.

#7 DE NOCENT

Niet te verwarren met de docent. Met de docent is niks mis.
Van een afstandje lijkt het alsof de nocent de dame snel een aantal figuren wil bijbrengen. En dat notabene op een salon! Niet alleen is dat onmogelijk, maar ook improvisatie en aandacht voor de omgeving ontbreekt, dus andere dansers moeten verschrikkelijk op hun hoede zijn.

Het is netzoiets als een rekenles geven op een kinderverjaardagsfeestje omdat eentje de kaarsjes niet kon tellen. En net als met jankende kinderen bereik je er niks mee.

Maar eigenlijk is hier iets héél anders aan de hand. Als hij de dame wérkelijk iets zou willen bijbrengen, dan zou hij daar apart tijd voor vrijmaken. Nee, het móet en zál op een salon gebeuren.
De bedoeling is dat iedereen ziet hoe geweldig veel figuren hij kent, en hoe hij deze kan dansen zonder enig verband met de muziek en zonder enig idee waar hij zich bevindt en hoeveel ruimte hij inneemt.

En iedereen moet kunnen zien dat de dame precies doet wat hij wil.
Hij sleurt de dame door ocho's en medialuna's. Het ziet er niet uit en het is beledigend voor de dame, die meteen voor andere leiders minder aantrekkelijk wordt door dit gestuntel.

De andere dansers zouden hem het liefst een trap verkopen, maar doen dit niet, want hun prioriteit ligt bij hun danspartner.
Dames, hier helpt maar een ding: "Ik wil geen les, potdorie, ik wil gewoon lekker dansen!"

#8 DE ONTNIETER

De ontnieter is 't tegenovergestelde van de genieter. De ontnieter kan en wil niet genieten. Hij is bang voor een langdurige plezierige ervaring, bang om in een flow te komen. Geen middel laat hij onbenut om te voorkomen dat hij wegzweeft; ouwehoeren op de dansvloer, de dans onderbreken om zijn partner ongevraagd aanwijzingen te geven, na elk nummer de partner abrupt loslaten, reageren op onbelangrijke dingen om hem heen, aan het eind de partner op de vloer achterlaten etc. etc.
In algemene zin is zijn aandacht niet bij de muziek en zijn danspartner. In ieder geval is het duidelijk dat hij niet op de salon komt om te genieten of om zijn danspartner te laten genieten. Nee, hij moet vertellen hoe interessant zijn dag was, hij moet laten zien hoeveel figuurtjes hij kent, kortom, hoe interessant hij is. En hoe goed hij de anderen op de salon kan storen.

De laatste tijd horen we regelmatig de vraag of er ook archetypen van volgers zijn. Dat ligt wat moeilijker, omdat de volger minder invloed heeft op wat er op de totale vloer gebeurt.
Maar er bestaat zeker een vrouwelijke ontnieter. Dat kan een volger zijn die haar klep niet kan houden, maar er is ook nog de volger die denkt dat een leider haar ergens van moet overtuigen. Bijvoorbeeld dat hij een goede danser is. Doorgaans trekt ze het bijbehorende verveelde gezicht erbij, zodat het ook zichtbaar is dat er geen poging gedaan wordt om te genieten. Terwijl de leider alleen maar een lekker potje wil dansen, heeft zij iets van 'laat dan maar eens zien wat je allemaal kan'. Dat soort volgers denken in termen van prestige en status en zijn misschien ooit verpest door leiders die precies dát doen: laten zien welke truukjes ze allemaal kunnen.

#9 DE MUNTENZOEKER

Proprioceptie of positiezin is het vermogen zich bewust te zijn van de positie van het eigen lichaam en lichaamsdelen. Aan de menselijke proprioceptie zijn grenzen en daarom draaien wij ons hoofd als we langdurig in een bepaalde richting kijken. Zo ook buigen wij het lichaam als onze neus langere tijd naar boven of naar beneden wijst. Wie tijdens het dansen recht voor zich uitkijkt zal eerder een goede danshouding hebben. Wie naar de vloer of naar de voeten van zijn partner blijft kijken zal vanzelf een foute houding aannemen. En uiteindelijk is zo'n gebogen houding slecht voor het humeur. Gelukkig is het, dankzij die proprioceptie, niet nodig dat we naar beneden kijken wanneer we lopen of dansen. Dus borst vooruit, rek je wervelkolom, spreidt je endorfine-antennes, blaas je aura op en gooi je chakra's open!

De muntenzoeker kan alleen dansen als hij continu zicht heeft op de voeten van de dame. Blijkbaar voelt hij niet wat ze doet. Zoals wij soms in de les even naar beneden kijken als we net een nieuw figuur leren, zo doet hij dat bijna onafgebroken op een salon. Vaak probeert hij de dame dan ook nieuwe figuren bij te brengen op een salon. In die zin is hij verwant aan 'de nocent'. Helemaal erg wordt het natuurlijk wanneer zij dezelfde houding gaat aannemen. Het danst van geen kant en ziet er verschrikkelijk uit. Door dat gestaar naar haar voeten weet hij ook niet wat er om hem heen gebeurt. Andere dansers moeten dus bij hem uit de buurt blijven terwijl hij z'n figuurtjes afdraait.

Ons advies: gooi eens een muntje op de vloer als de muntenzoeker bezig is.

#10 HET ARGE-TYPE

Jawel! Het archetype arge-type. Kort gezegd: hij/zij is in Buenos Aires geweest en sindsdien wordt de lat een stuk hoger gelegd. Ook al zijn daar maar vijf lesjes gevolgd en is men op de salons niet aan dansen toegekomen, bij terugkeer voelt men zich beter dan elke danser die 'het hart van de tango' niet bezocht heeft.

Zoals elke elite moeten de arge-typen dit verschil kunstmatig in stand houden. Door uitsluitend nog te dansen met andere arge-typen. En door, tegen alle logica in, het BsAs-gedrag zo veel mogelijk te etaleren. Bijvoorbeeld door bij het begin van ieder nummer ontzettend lang te blijven staan praten. En voortaan is het 'cabacéo of niks, baby!'.

De echte arge-type komt terug met plannen om de baan op te zeggen en tangodocent te worden.
Opeens deugt het hele tango-gebeuren in zijn of haar stad niet meer. En de mannen ook niet. De Nederlandse taal is ook niet meer toereikend, dus worden er zoveel gevoeligere Spaanse woorden door gemengd. Elke salon heet voortaan een milonga. Om nog maar te zwijgen van de bife de lomo, de dulce de leche en de yerba maté. En natuurlijk is élke visiterende Argentijn beter dan het gepeupel op de plaatselijke dansvloer, want 'wij begrijpen elkaar'. En bij gebrek daaraan moet men koortsachtig op zoek naar die andere arge-typen, uit of in andere steden.

Buenos Aires is een prachtige en boeiende stad. Zelfs zónder de tango. Dus vooral naartoe gaan! Maar, de 'elite' van de arge-typen, willen we daartoe behoren?
Laat ik het zo zeggen: Elke Argentijn zal zich krom lachen om dat toneelspel van die kaaskoppen die een keertje langs zijn geweest in BsAs.
En wij kunnen altijd nog denken: "En el país de los ciegos, cíclope es rey."

#11 DE OUDER

Op een zonnige dag zat ik in het Stadspark en in de verte zag ik een familie die het vervallen fitness-parcours daar bestudeerde. Een peutermeisje liep angstvallig over een biels, daarbij geholpen door haar jonge vader, die haar handen vast hield. Zij had haar armen schuin omhoog gespreid, de vader spiegelde haar bewegingen. Ik dacht: ‘Waar doet me dat aan denken?’ en even later was het tango-archetype nr. 11 geboren.

Hoewel... helemaal waar is dat niet, want al maanden geleden vertelde iemand mij over ‘De Tuinman’, die met gespreide armen de kruiwagen voor zich uitduwt en alle kanten opstuurt.
Een vergelijkbaar beeld zie je soms ook met winkelwagentjes in de supermarkt en zelfs met kinderwagens die als ultiem wapen worden ingezet bij het oversteken. In alle gevallen is er sprake van gespreide armen ten gunste van een zo groot mogelijke bewegingsvrijheid.

Wat betekent dat voor ‘De Ouder’ of ‘De Tuinman’ op de dansvloer? Natuurlijk ziet dat er raar uit en wordt er op die manier ontzettend veel ruimte in beslag genomen, waardoor de dame regelmatig tegen iets of iemand opknalt. Ook ontstaat er snel de neiging om naar haar voeten te kijken, haar paternalistisch te corrigeren of op een andere manier ‘les te geven’.
Een ouderwetse manier van dansen, waarbij er geen sprake is van een gemeenschappelijke beweging, niet het tweekoppige monster met vier voeten en één hart, maar een taakverdeling, waarbij de leider de volger door het ene na het andere figuurtje leidt. Niet de innigheid van een jong verliefd stel op de bank, maar de klinische afstand zoals tussen behulpzame papa en biels-trotserende dochter.

Voor die vader en voor de tuinman is dat geen enkel probleem, maar op de dansvloer is het sneu voor de volger. En ook sneu voor de leider, want de oxytocine gaat aan hem voorbij.

#12 DE DAMES

Ze voelden zich verschrikkelijk achtergesteld; Elf archetypen en slechts een halve daarvan gaat over de dames / de volgers op de vloer. Daarom hier een poging om de achterstand in te halen:

HET PRINSESJE
Ze zegt dat ze een bepaalde salon niet bezoekt omdat de vloer te stroef is. Of om een andere reden die suggereert dat ze een zeer gevorderde danseres is. Maar ligt ondertussen gewoon thuis op de bank, voor de tv. 'Fashionably late' in extremo.

DE PUPPY
Als je langsloopt kijkt ze je aan als een puppy in de regen die binnengelaten wil worden. Ze zegt niks, maar haar uitstraling is "Mijn avond is helemaal verpest als je mij niet ten dans vraagt". Terwijl mannen net gewend zijn geraakt aan vrouwen die de touwtjes zelf in handen hebben.

HUPPELINNETJE
Er zijn vrouwen die hun been niet strekken, maar de knieën continu gebogen hebben. Een achterwaartse pas kan dan alleen gemaakt worden door nóg verder te zakken door het standbeen. Het ziet er niet alleen verschrikkelijk uit (alsof je steeds een revérence maakt voor je leider), maar het voelt ook heel vreemd (zodat de leider wel open moet gaan dansen). Bij elke pas wordt er een soort omgekeerd huppeltje gemaakt die niet in relatie staat tot de pas die geleid wordt.

DE PIJLSTAART
Het is meestal de man die zich na een dansje als een speer uit de voeten maakt, maar een dame kan dit ook. De man achterlatend op de vloer, nog voordat hij heeft kunnen bedenken wat hij vervolgens zou willen, een praatje, een drankje...

DE NOCENTE / ONTNIETSTER
De vrouwelijke Nocent of Ontnieter. Je vraagt haar ten dans en doet je uiterste best. Je concentreert je op de muziek en op haar bewegingen, ondertussen de omgeving in de gaten houdend. Het gaat niet fantastisch, maar elke minuut communiceren jullie lichamen beter met elkaar. Plotseling duwt ze jou van haar af en plaatst een onvergeeflijke opmerking. Bijvoorbeeld: "Oh, kan je die nóg een paar keer doen, want die heb ik nog niet helemaal onder de knie." of: "Hé, ik ben niet van suiker!" of "Oh, ik zie dat m'n vriend(in) binnenkomt, nou doei!".

#13 DE STUURMAN

De Stuurman (van: 'De beste stuurlui staan aan wal') is een rare peer. Hij is actief in het tangowereldje, maar staat niet of nauwelijks op de dansvloer.
Met enige regelmaat is hij barvrijwilliger, gastheer of deejay, schenkt koffie of thee in, onderhoudt een tango-webpagina of ontwerpt flyers voor de dansscholen.
Vraag je hem ten dans, dan volgt er vaak een afwimpelend antwoord; hij danst niet want hij is vanavond gastheer, hij danst niet want hij is vanavond de deejay, hij danst niet want hij kwam alleen even flyers neerleggen. Of het is te vroeg, het is te laat, hij heeft z'n dansschoenen niet mee, hij heeft last van z'n rug, hij heeft last van z'n been, hij heeft teveel gedronken etc. etc. En danst hij wel, dan zit hij na de afgemeten 3 of 4 nummers snel weer aan de kant.

Als klap op de vuurpijl heeft hij het nog in z'n bolle hoofd gehaald om de 'regels' in de tango op een rijtje te zetten. Daar wordt het allemaal ook niet vrolijker op. Je vraagt je af, als hij alles zo goed weet, waarom hijzelf dan niet vaker of beter danst.

In tegenstelling tot 'de ratelaar' blijft 'de stuurman' een beetje op de achtergrond en stelt je in staat om je aan hem te onttrekken. Hij lult je niet de oren van het hoofd. Het is niet zo dat hij alles wat hij van de laatste workshop heeft begrepen meteen aan iedereen moet vertellen alsof hij het allemaal zelf uitgevonden heeft.

Wel heeft de stuurman soms te veel petten op, bijvoorbeeld als er meerdere salons tegelijkertijd zijn. Heeft de ene salon een banner op z'n site, voor de andere heeft hij de flyers gemaakt en op de derde staat hij als deejay. En zo heeft hij achter de schermen heel wat touwtjes in handen, terwijl hij als een kleine Khadaffi blijft volhouden geen enkele invloed te hebben.
Ondertussen zou het niemand verbazen als hij stiekem een klein bureautje achterin Ocho had staan, om van daaruit alles te ritselen.

Wat doen we aan 'de stuurman'? Simpel: sleep 'm de vloer op! Weg bij dat virtuele bureau.

#14 DE TASSERTIEVE MINA

Ze heeft een onbegrepen assertiviteitstraining achter de rug, of ze heeft een psychologieboek gelezen dat boven haar pet ging, en veronderstelt nu bij zichzelf een sterk aangepunte scherpzinnigheid, waarmee ze elke man die haar een dans weigert te lijf gaat. Na het ‘Waarom niet?’ en de er op volgende leugen om bestwil, fileert ze de man graag op zijn vermoedelijke ‘angst voor openhartigheid’, ‘angst voor een sterke vrouw’ of ‘angst voor vrouwen in het algemeen’.
Geen enkel beleefd gelogen argument dat de man inbrengt om voorlopig maar even van het dansen af te zien wordt geaccepteerd, want afgewezen worden is er niet meer bij voor een dergelijke herboren zelfbewuste vrouw als zij.
Mocht de aanvankelijke reden voor afwijzing zijn, dat ze de beoogde danspartner wat overviel, dat hij moe was, of dat hij haar bij een eerder tandaatje niet zo gevoelig vond dansen, nadat zij zich geëtaleerd heeft als zijn Te Assertieve Dansen-Kan-Je-Met-Iedereen-therapeute denkt hij enkel nog maar aan vechten of vluchten.
Of hij nu vlucht of haar met eerlijke beschimpingen van zich af mept, bij haar wordt hierdoor enkel bevestigd wat zij direct al vermoedde: deze man kan De Echte Vrouw niet aan. Hij is haar niet waard, beseft ze dan, en zo heeft zíj haar gedachten weer op orde en haar theorie bevestigd gezien. Ze gaat gauw op zoek naar een volgende patiënt.

(met dank aan Rob Nuijten) .

#15 DE COMPLOTDENKER

Het is, tot zover bekend, altijd een man, en wel één die na twee zinnen al suggereert dat er in tangokringen onrechtvaardige en onterechte sentimenten bestaan die tot resultaat hebben dat hij wordt buitengesloten. Deze uitsluiting komt altijd door andermans vergissingen of onhebbelijkheden tot stand, en zijn nooit terug te voeren door onhebbelijk gedrag van de getroffene, daar hij zich immers altijd correct gedraagt.
Filosofische en psychologische verhandelingen en de wereldgeschiedenis worden erbij gesleept om het kwaad, de domheid, de grofheden, of de onvolkomenheden van de anderen en daarmee de oorzaken van het hem aangedaan leed uit de doeken te doen aan wie een luisterend oor biedt.
Van een self-fulfilling prophecy heeft hij echter weinig kaas gegeten, want hij creert, met zijn immer terugkerende klaagzang over door jou juist zo gewaardeerde kennissen precies de motivatie om hem voortaan te mijden. Hij wordt lange tijd tegen zichzelf beschermt doordat zijn roddel en zelfbeklag te genant is om bij de beroddelden om een second opinion te vragen.
Wanneer hij merkt dat het aantal tangueros en tangueras die hem mijden zich alsmaar uitbreidt, kan hij niets anders concluderen dan dat zijn theorie door waarneming bewezen is dat hij van het begin af aan gelijk had.

Tango is een erg confronterende dans. De geestelijke zelfmutulatie van tangueros/as kan misschien een halt worden toegeroepen door bij elke inschrijving voor een danscursus een attest van de schoolpsycholoog te verlangen, of een test af te nemen, waaruit mag blijken dat de pupil tenminste met twee benen op de grond staat. En, bij een redelijk horizontaal liggende vloer, zijn geestelijke balans niet verliest wanneer een danspartner of leraar zijn of haar zelfbeeld een zetje in de goede richting probeert te geven.

(met dank aan Rob Nuijten) .